توبه اگر شرايطش فراهم شده باشد بىگمان مقبول خواهد بود ( 1 ) بدان اگر معناى قبول را فهميده باشى شكّ نخواهى كرد كه هر توبهء صحيحى مقبول است ؛ چه آنهايى كه به نور بصيرت به مسائل مىنگرند ، و از انوار قرآن مدد مىگيرند دانسته‌اند كه هر قلب سليمى مقبول درگاه الهى است و در روز واپسين در جوار رحمت خداوند متنعّم و آماده است كه با چشمان باقى خود خدا را مىبينند و مىدانند كه دل در اصل سالم آفريده شده ؛ چه هر مولودى بر اساس فطرت زاده مىشود ؛ و آنچه سلامت دل را از ميان مىبرد تيرگى است كه از غبار گناه و ظلمت آن بر مىخيزد و صفحهء دل را فرا مىگيرد ؛ و نيز آگاهند كه آتش پشيمانى اين غبار را از ميان مىبرد ، و روشنى اعمال نيك تيرگى گناه را از دل مىزدايد ؛ و همان گونه كه ظلمت شب تاب ايستادگى در برابر روشنى روز را ندارد و چركينى در برابر زدودن صابون باقى نمىماند ، تاريكى گناه نيز نمىتواند در مقابل نور حسنات پايدارى كند ؛ و همچنان كه پادشاهان جامهء چركين را نمىپذيرند تا لباس خود كنند ، خداوند متعال نيز قلب تاريك را نمىپذيرد تا در جوار او قرار گيرد ؛ و نيز همان گونه كه به كار گرفتن جامه به هنگام انجام دادن كارهاى پست باعث چركين شدن آن مىشود و شستن آن با صابون و آب گرم آن را پاكيزه مىسازد ، به كارگيرى دل از طريق ارضاى شهوات نيز موجب چركينى و آلودگى آن مىشود و سرشك ديده و سوزش ندامت آن را پاك و پاكيزه مىگرداند . و هر قلب پاك و طاهر مقبول درگاه الهى است ؛ چنان كه هر جامهء پاكيزه‌اى مقبول و پذيرفتنى است . امّا آنچه بر تو است تزكيه و پاكيزه داشتن دل است ، امّا قبول امرى است كه مربوط به فضل خداوند و مسبوق به قضاى ازلى است كه برگشت پذير نيست ، و در قول خداوند متعال فلاح ناميده شده و فرموده است : قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ، « 43 » و نيز : قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها « 44 » كسى كه از روى تحقيق راهى روشنتر و شناختى درست‌تر از مشاهدهء با چشم نشناخته ، و ندانسته است كه دل به سبب گناه و اطاعت دو تأثير متضادّ در او پيدا مىشود كه بر سبيل استعاره يكى را ظلمت و جهل ، و ديگرى را نور و علم مىنامند ، و ميان نور و ظلمت تضادّى آشكارا وجود دارد و اجتماع آنها ممكن نيست ، چنين كسى از دين جز قشر آن را نشناخته و به دل او چيزى جز نامهايى از آن راه نيافته است . و دلش در پوششى ضخيم قرار گرفته

--> ( 43 ) مؤمنون / 2 : مؤمنان رستگار شدند . ( 44 ) شمس / 10 : كه هر كس نفس خود را تزكيه كرده رستگار شده است .